Biyoterorizim ve Gıda Savunması

Biyoterorizim ve Gıda Savunması.

Prof.Dr.Nevzat ARTIK Adli Bilimciler Derneği Adli Gıda Komisyon Başkanı

Gıda Savunması

Gıda Savunması, gıda ürünlerinin, normal şartlarda üretim zinciri içinde yer almayan biyolojik, kimyasal, fiziksel ve radyolojik etkenlerle kasıtlı olarak kontamine edilmesini önleme çabasıdır.

Gıda Güvenliği

Gıda Güvenliği, gıda ürünlerinin, normal şartlarda üretim zinciri içinde yer alabilecek olan (Yani E. coli i, Salmonella, Listeria gibi) mikroorganizmalarla, kasti olmayankontaminasyonunu önleme çabasıdır.

Varlık:Kasıtlı bir eylem ya da bir biyoterörist eylemde kullanılabilecek biyolojik, kimyasal, radyolojik zehir.

Tehlike:Hastalığa ya da yaralanmaya yol açabilecek biyolojik, kimyasal, radyolojik veya fiziksel madde.

Zaaf:Proseste, bir kötü niyetli kişinin, bir varlığın veya sistemin uygulanması veya çalıştırılmasını aksatmak için kullanabileceği bir zayıflık.

Zayıflık değerlendirilmesi: Bir gıda operasyonunda zayıflıkları (zaafları) tespit etmek ve bu alanda öncelikler tayin etmek süreci. Bu süreç, gıda temin zincirinde, kasıtlı kontaminasyonun en fazla ekonomik ve halk sağlığına yol açabileceği spesifik noktaların tespitinin yapılmasıdır.

CARVER + Şok, gıda sanayiinde bir sistem alt yapısı içersinde bulunan zayıflığı değerlendirme aracı olup, bu zayıflığın değerlendirilerek önceliklendirmesi için kullanılabilir. Bir gıda i fabrikasını ya da sürecini, CARVER + Şok ile değerlendirirken, yöntemi uygulayan kişi, sisteminde bulunan en hassas noktaların korunmasına odaklanmalıdır.

CARVER aşağıda sayılan, değerlendirme yaparken, bir hedefi bir saldırgan için cazip kılacak altı özelliğin

İngilizce baş harflerinden oluşan bir kelimedir.r:

•Kritik önem – bir saldırının kamu sağlığı ve ekonomi üzerinde yaratacağı etkilerin ölçüsü •Erişilebilirlik – bir hedefe fiziksel olarak erişimden sonra kaçabilmek kaabiliyeti

•Telafi edilebilirlik – sistemin bir saldırıdan sonra kendine gelebilme kaabiliyeti

•Zaaf – bir saldırının kolayca gerçekleşebilmesi

•Etki – bir saldırı sonucunda oluşan zararın üretimdeki zarar

olarak ölçümü

•Tanıyabilmek – Hedefin kolayca tespiti

Bir hedefin saldırgan için çekiciliği, bu yedi özellikle yapılan değerlendirmeler çerçevesinde 1 den 10 a kadar bir skala içinde sıralanabilirler. Daha az çekici olmasıyla ilişkili şartlar (veya zaafların az olması) mevcutsa bunlara düşük değerler verilir (yani 1 veya 2), öte yandan bir hedefi saldırgan için çekici yapan şartlar mevcutsa (zaaf derecesinin yüksek olması gibi) bunlara yüksek değerler (yani, 9 veya 10) verilir

Önlem

Bir olayın oluşmasını önlemek ya da oluşması halinde müdahale edebilmek ya da gerçekleşmeden önce durdurmak için girişilen eylemler.

Müdahale

Bir olayın direkt etkilerini hedef alan kısa vadeli faaliyetler (yani, can ve mal kaybını önlemek ya da sınırlandırmak, temel insani ihtiyaçları karşılamak, acil durum planını uygulamak, sonuçları hafifletmek için zeka ( Karen intelligence derken istihbarat mı demek istiyor karar veremedim HK) göstermek, aşılama ve kolluk kuvvetleri operasyonları gibi)

İyileştirme

Bir olayı müteakip, tüketiciyi ürünlerin emin ve güvenlikli olduğuna ikna etmek için, hükümetin ve sanayinin giriştiği hizmet faaliyetlerine geri dönülmesi. Olaydan etkilenen topluluklar için hizmetlerin yeniden sunulabilmesi ve tesisin yeniden açılabilmesi için mevcut planın geliştirilmesi ve koordinasyonu, kamu operasyon ve hizmetlerinin yeniden başlaması, bireysel , özel sektör, sivil toplum örgütleri ve halka yardım programlarının harekete geçirilmesi

Gıda Savunma Planı:Kasıtlı kontaminasyonu önlemek için yazılı plan. Bu döküman uygun olduğu durumlarda aşağıdaki unsurları içermelidir

Kritik önemdeki altyapı/ Kilit Kaynaklar: Sistemler ve aktif kıymetler, ister fiziksel olsun isterse sanal, o kadar hayati önem taşır ki, bu aktif kıymetlere, sistemlere, ağa, fonksiyonlara veya bunlardan her hangi bir kaçına, sekte vurulması ya da bunların tahribi güvenlik, ulusal kamu sağlığı ve güvenliği üzerinde çok fena bir etki yaratır

Kasıtlı Kontaminasyonu Önlemek için Gıda timleri kurulmalıdır

Gıda İkmalini Korumak

Gıda mamulleri güvenliği – Gıda ikmalinde varolması muhtemel madde ve organizmalar yüzünden kazayla meydana gelmesi mümkün (kasıtsız) kontaminasyonu önleme çabaları

Kontaminasyonun doğal / çevresel kaynakları

Gıda Savunması – Normal şartlarda gıda ikmalinde var olması muhtemel olmayan biyolojik, kimyasal, fiziksel veya radyolojik varlıklar tarafından the kasıtlı

kontaminasyonunu önleme çabaları Kontaminasyon kaynağı olarak insan

Neden Kaygılanıyoruz ?

Kasıtlı kontaminasyon oluyor

teröristler gıdaları kontamine etme  konusunu tartışıyor.

Gıdanın kasıtlı kontaminasyonu ile ilgili el kitapları yaygın olarak mevcut Gıda ikmali

kolay hedef; korunması zor küresel—hepimizin koruması lazım

Gıda Savunmasının Faydaları

Güvenlik ve Kalite Girişimlerini Destekler

Daha çok rastlanan güvenlik sorunlarının maliyetini azaltır

(hırsızlık, talan, etik olmayan işletme uygulamaları vs.)

İşletme sürecini ve yetersizliklerini ortaya çıkarır

Tahripkar olay riskini azaltır

Küçük çaplı olayların etkisini azaltır

Dünyanın pekçok yerinde gıda savunma kapasitesinde boşluklar var

Gıda ikmaline yönelik bir saldırı sadece hedef alınan ülke için ciddi sonuçlar yaratmakla kalmaz, başka ülkeleri de etkileyecek şekilde yayılır.